Model kupca, handlowca, sklepu, centrum handlowego, platformy handlu

Handlowiec, sprzedawca, e-sklep oraz elektroniczne centrum handlowe to terminy określające zbliżone sobie modele. Często te pojęcia są używane zamiennie, w większości przypadków poprawnie, ponieważ przedmiotem działalności przedsiębiorstw opartych o jeden z wcześniej wymienionych modeli jest przede wszystkim handel. Elektroniczna wymiana dóbr może odbywać się według dwóch różnych typów. Pierwszym z nich jest e-handel bezpośredni, gdzie cały proces transakcji oraz realizacji zamówienia odbywa się w sferze wirtualnej. Dotyczy to głównie dóbr cyfrowych, które można dostarczyć do kupującego droga elektroniczną. Drugim typem e-handlu jest handel pośredni, który zazwyczaj opiera się na zawieraniu transakcji drogą cyfrową, natomiast wszystkie czynności związane z dystrybucją realizowane są w sposób tradycyjny. Często jednak łączy się te możliwości i tworzy typ hybrydowy e-handlu.

Najmniej złożonym w swojej strukturze jest model handlowca inaczej sprzedawcy. E-handlowiec (ang. virtual merchant) jest terminem dosyć ogólnym i określa wszelką działalność handlową w sferze Internetu. Zatem model sprzedawcy nie zawsze wiąże się z prowadzeniem sklepu internetowego, czy tworzeniem i funkcjonowaniem aplikacji niezależnej od innych podmiotów. Model handlowca może także uwzględniać działalność opartą o współpracę z internetowymi pośrednikami, na przykład takimi jak serwisy aukcyjne, czy platformy dystrybucyjne 25.

Terminem najczęściej kojarzonym z modelami e-handlu jest sklep elektroniczny (internetowy). E-sklep (ang. e-shop) jest serwisem internetowym umożliwiającym użytkownikom zakup produktów i usług. Tego typu aplikacja webowa może być narzędziem obok tradycyjnej praktyki gospodarczej. Oznacza to, że sklep stacjonarny w celu zwiększenia sprzedaży tworzy dodatkowy kanał komunikacji z klientami. Utworzenie tego typu dodatku do tradycyjnej działalności (określanego również angielskim terminem clicks and mortar, jako zmodyfikowana wersja pojęcia bricks and mortar) nie generuje dużych kosztów, a także nadaje jej charakter globalny oraz jest promocją sklepu w ogóle.

Oczywiście duża część e-sklepów, nazywana także katalogami sprzedaży (ang. catalog merchant) to podmioty handlujące tylko w sferze internetowej. Istnieją również podmioty handlujące dobrami cyfrowymi, tak zwani sprzedawcy bitów (ang. bit vendor). Model ten skupia w sferze Internetu, nie tylko sprzedaż, ale także dystrybucje. Przykładem popularnych dóbr cyfrowych jest przede wszystkim oprogramowanie oraz multimedia 26. Różnorodność sklepów internetowych pozwala na dzielenie ich względem innowacyjności i specjalizacji, jednak byłoby to bezcelowe, ponieważ każdy podmiot jest inny w swojej strukturze, dynamice, otoczeniu,  itp.

Zbiór niezależnych od siebie sklepów internetowych powiązanych lub współpracujących ze sobą to elektroniczne centrum handlowe (ang. e-mall). Partnerstwo tego typu może dotyczyć różnych przedsięwzięć biznesowych, szeroko pojętego marketingu, sposobów pozyskiwania klientów, wspólnej dystrybucji lub systemu płatności. E-mall może być także platformą stworzoną z myślą o sklepach tradycyjnych, które chętnie wprowadziłyby swoją działalność do Internetu, jednak nie chcą robić tego na własną rękę, tylko wolą korzystać z doświadczeń, wiedzy oraz renomy już istniejącej niezależnej platformy. W obrębie elektronicznego centrum handlowego partnerstwo wśród podmiotów handlu elektronicznego oparte jest na stałej interakcji, a co się z tym wiąże jawności poszczególnych działań 27. Reasumując, elektroniczne centrum handlowe to swoisty metapośrednik handlu internetowego, udostępniający różne narzędzia i inne udogodnienia dla sprzedających i kupujących.

Platforma handlu internetowego (ang. marketplace exchange, virtual marketplace) to platforma wymiany wspierająca cały proces handlowy wliczając w to analizy rynku, negocjacje, przeprowadzenie transakcji, sfinalizowanie jej oraz dostarczenie towaru. Model biznesowy oparty o tego typu działalność przewiduje przychody w postaci opłat, bądź prowizji od przeprowadzonych transakcji 28.

Na handlu w Internecie korzystają nie tylko sprzedawcy, ale także kupujący. Wcześniej zostało już wspomniane, że sklep internetowy to działalność generująca o wiele niższe koszty od działalności tradycyjnej. Samo stworzenie struktury strony WWW i utrzymanie obsługującego ją serwera, nie wymaga tak wysokich nakładów pieniężnych jak wynajem odpowiedniej nieruchomości oraz jej wyposażenia. Działalność internetowa wiąże się z brakiem potrzeby zatrudniania dużej ilości pracowników. Handel elektroniczny to także szansa na dotarcie do nowych klientów na całym świecie i poznania ich preferencji, co jest pomocne w tworzeniu elastycznej oferty, która dzięki możliwościom technicznym może być aktualizowana w dowolnym momencie. W zależności od sytuacji, błyskawiczne reakcje polityki cenowej stwarzają szanse przewagi konkurencyjnej, czasami nawet w stosunku do o wiele większych i silniejszych konkurentów, i przynoszą zysk, bądź ograniczają straty. Wszystko to sprawia, że ustalane ceny oferowane przez sklepy internetowe często są niższe, niż w sklepach tradycyjnych. Jednak nie tylko to przyciąga klientów do zakupów internetowych. Dzięki e-sklepom kupujący dwadzieścia cztery godziny na dobę ma natychmiastowy dostęp do informacji, w błyskawicznym tempie może porównywać ceny, poznawać specyfikę określonych dóbr oraz dokonywać zakupów. Uogólniając, dzięki braku barier w pozyskaniu informacji, konsument oszczędzając swój czas, ma możliwość podjęcia świadomej decyzji o transakcji. Zakupy internetowe to przede wszystkim wygoda jednocześnie dla strony popytowej i podażowej.

Stosowanie modeli e-handlowych to naturalne zjawisko w dobie powszechnego Internetu. E-sklep stał się obowiązkowym dodatkiem do prowadzenia tradycyjnej działalności handlowej, gdyż w szerszym ujęciu sklepy stricte internetowe są jego realną konkurencją. Czy mamy do czynienia z handlem internetowym, jako głównym czy dodatkowym źródłem dochodu, pewnym jest fakt, że działalność handlowa w sferze Internetu to warta uwagi część przyszłości szeroko pojętego handlu.

25 Ibidem.
26 M. Rappa: Business models on the web, http://digitalenterprise.org/models/models.html, 02.04.2014.
27 C. Combe: Introduction to E-business…, op. cit., r. 3, s. 68-69.
28 M. Rappa: Business models on the web, http://digitalenterprise.org/models/models.html, 02.04.2014.

Dodaj komentarz